Kawa z Kamerunu

Kawa z Kamerunu to przede wszystkim robusta: arabika stanowi według importerów średnio około 10% sprzedawanej produkcji. Rośnie na wyżynach na zachodzie kraju, a jej profil w filiżance jest zróżnicowany. Wyróżnia ją też odmiana Java, która według testów genetycznych wywodzi się z etiopskiej populacji lokalnej Abyssinia, a nie z Typiki. Robusta uchodzi za pełną, treściwą i orzechową, dobrą do blendów. W opisach tych kaw często przewijają się nuty czekolady, kakao i orzecha.

Historia kawy

Uprawa kawy w Kamerunie zaczęła się w 1884 roku za czasów niemieckich. Pierwsze ogrody próbne założono w Victorii, Ebolowa, Nkongsamba i Dschang. Według danych ICO średnia produkcja wzrosła z 1 mln worków (po 60 kg) w 1960 roku do 1,7 mln w 1980 roku, a szczyt, 2,2 mln worków, przypadł na sezon 1986/87. Później nastąpił wyraźny spadek, do około 409 tys. worków w sezonie 2015/16.

Regiony i ich smak

W regionie Ouest (Zachodnim) leżą Zachodnie Wyżyny, gdzie rośnie większość kawy. Leżą one średnio na wysokości około 1500 m n.p.m. i mają wyraźną porę deszczową i suchą, co sprzyja jakości arabiki. W sezonie 2015/16 region dawał około 36% produkcji kraju i miał najwięcej plantacji: około 30 tys. ha, czyli 43% powierzchni uprawnej. Działa tu m.in. spółdzielnia CAPLAMI z okręgu Mifi, licząca ponad 2500 członków, z plantacjami na wysokościach 1300–1800 m n.p.m.

Region Nord-Ouest (Północno-Zachodni) daje około 3% produkcji kraju, czyli około 12 tys. worków w sezonie 2015/16. Według profilu ICO uprawia się w nim wyłącznie arabikę.

W regionie Littoral, zwłaszcza w departamencie Moungo, będącym ostoją robusty, według danych ONCC z 2016 roku powstawał największy udział w produkcji kraju, około 41%. Region Sud-Ouest (Południowo-Zachodni) daje około 15% produkcji, zarówno arabiki, jak i robusty (około 61 tys. worków w sezonie 2015/16). Regiony Centre, Est i Sud dają razem około 5% kawy i według profilu ICO rośnie tam wyłącznie robusta. Robusta rośnie w większości regionów, a według ICO także w południowej części Bankim w Adamaoua.

Odmiany

Dwie główne odmiany kameruńskiej arabiki to Jamaica (Typica) i Java. Java jest nowszą introdukcją, cenioną za wyższy plon i odporność na chorobę jagód kawy (CBD). Trafiła do Kamerunu w połowie XX wieku przez lokalnego rolnika i firmę Vilmorin, która kupiła nasiona na Jawie od hodowcy Porteresa. Hodowca Pierre Bouharmont zauważył w Kamerunie, że odmiana jest częściowo odporna na CBD, a po około 20 latach selekcji wypuszczono ją do uprawy w latach 1980–90. Testy genetyczne pokazały, że kameruńska Java nie jest selekcją Typiki, lecz wywodzi się z etiopskiej populacji lokalnej Abyssinia.

Kawa sprzedawana często jako Boyo ma charakterystyczne, wydłużone i zaostrzone ziarna zielonej kawy. Importer wiąże je z odmianą Java.

Obróbka

Arabikę przetwarza się głównie metodą mokrą (kawa myta), a tylko niewielką część na sucho. Robustę z terenów leśnych przetwarza się na sucho. Centralnych stacji mycia jest w kraju tylko kilka i pochodzi z nich niewielki odsetek eksportu arabiki. Większość rolników pulpuje wiśnie kawowe przy domach, w wiadrach, co obniża jednolitość jakości.

Kawę myli rolnicy sami albo centralna przetwórnia. W Boyo doszła trzecia opcja: mikro stacje mycia. Po wybuchu konfliktu w 2017 roku wielu rolników wróciło jednak do obróbki naturalnej, bo mytą trudno prowadzić w strefie walk. Organizacja, która wprowadzała mikro stacje, zdążyła zbudować trzy pilotażowe. W kooperatywie z Kouoptamo w regionie Ouest wiśnie po pulpowaniu fermentują w zbiornikach do 36 godzin, a potem kawa schnie na podwyższonych łożach przez około 7–10 dni.

Uprawa i zbiory

W 2014 roku pod kawą było około 60 tys. ha robusty i 10 tys. ha arabiki. Gospodarstwa to w 75% małe, poniżej 3 ha, a w 25% duże. Średnio mają 0,5 ha w przypadku robusty i 1,9 ha w przypadku arabiki. Arabikę uprawia się na wysokościach, z cieniem lub bez. W sezonach 2004/05–2015/16 jej udział w sprzedawanej produkcji wahał się od 8 do 18%.

Kampanie handlowe są w Kamerunie ustawowo ograniczone w czasie. Dla arabiki kampania trwa od 1 października do 15 września następnego roku, dla robusty od 1 grudnia do 15 listopada następnego roku.

Handel i droga do palarni

Według importerów w sezonach 2010/11–2014/15 średnio 87% kameruńskiej arabiki trafiało do Europy. Głównymi odbiorcami były Niemcy (40,6%), Belgia (16,9%) i Rosja (16%). Robusta płynęła w podobnym kierunku: średnio 85,5% szło do Europy, głównie do Włoch, Francji i Portugalii, które razem odbierały 57%.

W rejestrze CICC wpisanych jest 13 stowarzyszeń kawowych: 5 w regionie Ouest, 4 w Nord-Ouest, 2 w Littoral i 2 w Est. Eksportują m.in. UCCAO i NWCA.