Kawa z Kenii

Kenijska kawa pochodzi z wyżyn na północ i północny wschód od Nairobi, z południowych stoków Mount Kenya i podnóży gór Aberdare, gdzie rośnie na kwaśnych, jaskrawoczerwonych glebach. W filiżance bywa soczysta i owocowa, z wyraźnie cierpkimi kwasami, a wśród nut często wracają malina i czarna porzeczka. Kawę uprawia się tu zwykle na wysokości od ok. 1400 do ponad 2000 m n.p.m.

Historia kawy

Kawa trafiła do Kenii pod koniec XIX wieku, za rządów kolonialnych. Źródła różnią się co do tego, kto ją przywiózł i kiedy: wymieniają misjonarzy (francuskich lub szkockich) albo brytyjskich kolonistów, a daty od 1893 do ok. 1900 roku. Do niepodległości w 1963 roku kawa miała już kluczowe znaczenie dla gospodarki kraju.

Kenijska Rada Kawy (Coffee Board of Kenya) powstała w 1932 roku, a aukcję kawy uruchomiono w 1934. Od 1978 roku małorolni producenci dawali ponad połowę produkcji, więcej niż duże plantacje. Roczna produkcja spadła z ok. 1,7 mln worków w latach 80. do poniżej 1 mln.

Regiony i ich smak

Główne rejony uprawy leżą w Kenii Centralnej: na Wyżynie Centralnej na północ i północny wschód od Nairobi, na południowych stokach Mount Kenya oraz u podnóży gór Aberdare na zachodzie. Gleby są tam kwaśne i jaskrawoczerwone, co według importera pomaga nadać kenijskiej kawie charakterystyczny smak. Poszczególne hrabstwa różnią się profilem.

Kawy z Kirinyaga słyną z dojrzałych, owocowych profili, kojarzonych z dżemem jagodowym, mandarynką i trawą cytrynową. Działa tu m.in. spółdzielnia Mwirua, założona w 1954 roku, która wokół fabryki Kiaragana skupia 7982 drobnych rolników; kawa rośnie tam na wulkanicznej glebie gliniastej, na wysokości 1400–1600 m n.p.m.

Kawy z Nyeri mają zwykle więcej cukru typu fruktoza, soczyste ciało i wyraźnie cierpkie kwasy. Nyeri uchodzi za region specialty z przewagą drobnych rolników; spółdzielnia Othaya w południowej części hrabstwa ma 19 fabryk i ponad 14 000 członków.

Profil kaw z Embu, leżącego na południowo-wschodnich stokach Mount Kenya, jest zwykle bardziej złożony niż w Nyeri: przeważają ciemne owoce leśne i przypalone cukry, a całość jest nieco bardziej zbalansowana. W Murang'a zachodnia część hrabstwa przechodzi wprost w góry Aberdare, na czerwonej glebie wulkanicznej, a Aberdare chłodzą tam klimat i uprawy. Kawy z fabryki Gondo (ok. 1900 m n.p.m.) są bogate i zadziorne, o syropowej fakturze i cierpkich nutach owoców pestkowych.

W Kiambu dominują duże plantacje, z których wiele należy do międzynarodowych korporacji. Tatu Coffee Estate w okolicach Ruiru, położona na wysokości 1550–1750 m n.p.m., ma 907 ha, z czego ok. 460 ha pod kawą.

Odmiany

SL28 i SL34 wywodzą się z Scott Agricultural Laboratories z lat 30. XX wieku, gdzie selekcjonowano je pod kątem odporności na suszę, jakości w filiżance i plonów na wysokości. Ruiru 11 to krzyżówka Hybrydu Timor i odmiany Rume Sudan, odpornej na chorobę jagód kawy (CBD). Jest w sprzedaży od 1986 roku, a po epidemii CBD w 1968 roku szybko się rozpowszechniła.

Cztery główne odmiany to SL28, SL34, Ruiru 11 i Batian; uprawia się też K7, Kent i French Mission Bourbon. Na wspomnianej plantacji Tatu dominują SL28 i Ruiru 11, z małym udziałem K7 i Batian.

Obróbka

W typowej kenijskiej obróbce mytej wiśnie są wypulpowane tego samego dnia i fermentują 24–48 godzin w betonowych zbiornikach. Po płukaniu w kanałach pergamin moczy się pod wodą 12–72 godziny, po czym suszy na łóżkach.

Niektóre fabryki stosują podwójną fermentację, np. Mahiga w Nyeri (spółdzielnia Othaya): 12 godzin pod wodą, płukanie, potem 12–36 godzin pod świeżą wodą. Następnie pergamin moczy się 16 godzin, a suszenie na stołach trwa ok. dwóch tygodni.

Uprawa i zbiory

Według profilu ICO kawę uprawia się na ok. 115 570 ha w 32 z 47 hrabstw, bez cienia. Spółdzielnie obejmują 88 278 ha, a plantacje 26 222 ha. Średni plon szacowano na 302 kg/ha na farmach drobnych rolników i 556 kg/ha na plantacjach. Udział drobnych rolników w produkcji importerzy podają różnie, od ponad połowy do ok. 80%, zwykle w ramach spółdzielni.

W Murang'a opady wynoszą ok. 1200–1300 mm rocznie, z długimi deszczami w marcu–maju i krótkimi w październiku–grudniu; dwa okresy kwitnienia dają tam dwa zbiory w roku. W całym kraju główny zbiór przypada na październik–grudzień, a mniejszy „fly crop” na kwiecień–lipiec, choć dokładne terminy zależą od strefy. Nowa kawa zaczyna być wysyłana około lutego–marca.

Handel i droga do palarni

Do 2006 roku zieloną kawę z Kenii można było sprzedawać wyłącznie przez krajowe aukcje. Od tego czasu nowe przepisy pozwalają producentom sprzedawać bezpośrednio kupcom. Aukcje w Nairobi odbywają się co tydzień we wtorki przez cały rok. Kawę można też sprzedać kanałem „Second Window”, czyli bezpośrednio, poza ofertami aukcyjnymi.

Kenijskie klasy ziarna określa wielkość sita, nie tolerancja wad: AA to sito 17/18, AB 15/16. Dochodzą PB (peaberry), E, C, TT, T i MH/ML. Partia kawy w pergaminie dostarczana do przetwórni to zwykle ok. 200 worków, co daje około 130 worków kawy zielonej do eksportu.