Kawa z regionu Cerrado Mineiro

Kawa z Cerrado Mineiro ma intensywny aromat, nuty karmelu lub orzechów, łagodną cytrusową kwasowość, średnie lub pełne body i długi, czekoladowy posmak. Region leży w północno-zachodniej części Minas Gerais. Kawowce rosną tu wśród cerrado, czyli tropikalnej sawanny, na wysokości 800–1300 m n.p.m. Ciepłe, wilgotne lato i chłodna, sucha zima sprzyjają wyrównanemu dojrzewaniu owoców.

Historia kawy

Pojedynczy pionierzy sadzili kawę w okolicach Araxá już od 1950 roku. Masowo plantatorzy przybyli do Cerrado jednak dopiero w latach 70. XX wieku: z Parany wypchnęły ich przymrozki, a ze stanu São Paulo szkody wyrządzane przez nicienie. Zastali tu bardzo kwaśne gleby i poprawili je wapnowaniem. Wielu dzisiejszych plantatorów to drugie lub trzecie pokolenie, często z dyplomem z agronomii, zarządzania lub administracji. W 2005 roku Cerrado Mineiro otrzymało pierwsze w Brazylii Chronione Oznaczenie Geograficzne, a w 2013 roku pełną Denominação de Origem (DO).

Regiony i ich smak

Farmy rozrzucone są po 55 gminach. Za mikroregiony o szczególnej jakości uchodzą zwłaszcza Chapadão de Ferro i Serra do Salitre. Chapadão de Ferro to niewielka miejscowość w gminie Patrocínio. Okoliczne farmy leżą na stokach stożka uśpionego wulkanu, mniej więcej na 1190–1300 m, a producenci wiążą nietypowy, egzotyczny profil swoich kaw z wulkanicznymi glebami. Kawy naturalne z Mundo Novo bywają tu czekoladowe, z rodzynkami i wanilią przy kremowym body. Partie wyróżnione w Cup of Excellence w latach 2014–2015 miały z kolei nuty malin, jabłka, miodu, moreli i liczi oraz czystą, żywą, jabłkową kwasowość.

Opisywane farmy w Pântano, w okolicach Coromandel, leżą na około 1050–1200 m. W tutejszych kawach pojawiają się gorzka i mleczna czekolada, toffi, masło migdałowe, orzech laskowy i kakao, czasem z akcentem mandarynki lub przypraw. Natural z odmiany Maragogipe z 1125 m pokazuje inną stronę regionu: czerwone owoce, miód, trawę cytrynową i anyż. Farma Rio Brilhante, której nazwa znaczy „lśniąca rzeka”, czerpie wodę z akwiferu Guarani. Jej natural z Mundo Novo zdobył w 2017 roku 88,07 pkt w Cup of Excellence Brazil Naturals. Fazenda Caixeta ma 115 ha, w większości pod kawą, i zbiera rocznie około 4000 worków.

W Araxá partia z farmy Barinas zajęła w Cup of Excellence 2018 17. miejsce (88,79 pkt) z nutami czarnej wiśni, cytryny, czerwonego jabłka, mlecznej czekolady, rumu z rodzynkami i goździka. Monte Carmelo gości targi rolnicze Feira do Cerrado, a w gminie rośnie około 45 mln krzewów kawy.

Odmiany

W opisach kaw z regionu najczęściej powtarzają się Mundo Novo i różne typy Catuaí. Catuaí wyhodowano w instytucie IAC w Campinas z krzyżówki Mundo Novo z Caturrą i sadzi się je szeroko w Brazylii ze względu na wysoką wydajność. Obok nich rosną m.in. Topázio, Acaiá Cerrado, Bourbon, Rubi, Paraíso, Catucaí, Icatu, Arara i Maragogipe. Jeden z producentów uprawia na ponad 550 ha kawy 148 odmian, w tym własne linie uVa (IAC 125) i żółty Bourbon LC 30-10.

Obróbka

Suche powietrze w czasie zbiorów ogranicza problemy z wilgocią podczas suszenia, co sprzyja obróbce naturalnej. Na farmie Rio Brilhante wiśnie najpierw płucze się w wodzie, by oddzielić lżejsze i uszkodzone, potem podsusza na patio i dosusza w suszarniach mechanicznych do 11% wilgotności. Niektóre farmy w Chapadão de Ferro stosują też pulped natural, a na jednej z rodzinnych farm wiśnie rozdziela się przy suszeniu ręcznie. Zdarzają się eksperymenty: wspomniana partia z Araxá łączyła żółty Bourbon po 48 godzinach fermentacji na sucho z żółtym Topázio suszonym na drzewie i dosuszanym na łóżkach afrykańskich.

Uprawa i zbiory

Uprawa jest intensywna. Plantacje leżą głównie na płaskim terenie, co sprzyja zbiorom mechanicznym, a obok mechanizacji powszechnie stosuje się nawadnianie. Przed kwitnieniem występuje wyraźna pora sucha. Temperatury mieszczą się w przedziale około 18–23°C. Według importerów pod kawę przeznaczono 210–234 tys. ha, z czego około 68 tys. ha jest nawadnianych, a ponad 102 tys. ha ma certyfikat DO. Około 4500 plantatorów zbiera średnio 6 mln worków na sezon, przy wydajności około 35 worków z hektara. Na opisywanych farmach kwitnienie przypada na wrzesień i październik, a zbiór na okres od maja do sierpnia.

Handel i droga do palarni

Pieczęć DO może nosić tylko arabika specialty (co najmniej 80 pkt) z wysokości powyżej 800 m, pochodząca z regionu. Producent musi należeć do jednej z 9 spółdzielni lub 6 stowarzyszeń federacji, przestrzegać brazylijskich przepisów rolnych i składować kawę w akredytowanym magazynie. Każda partia ma kod QR z informacjami o farmie i obróbce. Oznaczenie nadał urząd INPI, a zgodność z regulaminem co roku sprawdza niezależny Instytut Totum. Program skupia ponad 1000 producentów, a wolumen z pieczęcią wynosi zależnie od sezonu 60–100 tys. worków. Według importerów (dane z ok. 2019 r.) Cerrado Mineiro daje 14,4% brazylijskiej kawy i ponad jedną czwartą produkcji Minas Gerais.