Kawa z regionu Jimma

Myte kawy z Jimmy, strefy w regionie Oromiya w Etiopii, mają zwykle nuty owoców pestkowych, miodu i herbaty, a w wielu partiach także kwiatowy aromat i wyraźną słodycz. Naturalne, jak Gr. 5, bywają pełniejsze, z kakao, dżemowymi owocami i czarną herbatą. Kawa rośnie tu w gęsto zalesionej okolicy, w tradycyjnych ogrodach kawowych małych rolników.

Historia kawy

Jimma to tradycyjne centrum etiopskiego przemysłu kawowego. Kawy stąd dawniej sprzedawano jako Limu. To nazwa handlowa obejmująca strefy Jimma i Ilubabor, a nie strefa administracyjna ani wskazanie geograficzne. Arabika powstała i rozwinęła się w lasach Kaffa w sąsiednim regionie; Jimma nie jest jej kolebką.

Ważną rolę odgrywa ośrodek badawczy JARC, założony w Jimmie w połowie lat 60. XX w. (źródła podają 1966 lub 1967 r.). Po epidemii choroby jagód kawy w 1971 r. skupił się na tworzeniu odpornych odmian.

Regiony i ich smak

Profil Limu opisuje się jako słodki, gładki i czysty, z łagodną kwasowością, korzenną słodyczą i często kwiatowymi nutami. Do czterech dystryktów o największej produkcji kawy badacze zaliczyli Mannę, Limmu Kosę, Gerę i Gommę. Najlepsze kawy Jimmy, zwłaszcza z Limu, Gery i Gommy, cechuje żywość oraz słodkie, delikatne owoce.

Gera leży w górach i ma chłodniejszy, wilgotniejszy klimat niż inne części strefy. Zacienienie i częste deszcze dają słodkie kawy. Myte loty bywają kwiatowe, z kakao, cytrusami i ziołami, albo ze śliwką, gruszką i czarną herbatą. Okolica słynie też z jasnego miodu z kwiatów kawy i lasu.

Agaro, obok Gery, należy do znanych kawowych okolic strefy. Najlepsze kawy mają kwiatowy aromat, w filiżance żółte owoce (brzoskwinię, mango), musującą kwasowość i miodową słodycz z nutą kandyzowanego imbiru. Zdarzają się też partie cierpkie jak czerwone i czarne porzeczki albo z melonem i morelą. Farmy w Beshasha są jak na Etiopię duże: mają ok. 7–44 ha i leżą na ok. 1900–2150 m n.p.m.

Odmiany

Odmiany w Etiopii dzielą się na selekcje JARC oraz odmiany regionalne i lokalne. Odmiany JARC wyhodowano z „drzew matek” z etiopskich lasów kawowych i wydaje się je pod numerami. Uprawia się je dla odporności na choroby i szkodniki oraz dobrego profilu w filiżance. Selekcje z Jimmy słabo sprawdzały się w innym klimacie, dlatego badacze zaczęli też katalogować odmiany lokalne dopasowane do swoich regionów.

W Agaro dominują odmiany lokalne, a pozostałe pochodzą z programu JARC. Na 500-hektarowej farmie w Gerze (1860–1990 m n.p.m.) rosną odmiany lokalne oraz JARC 74110, 74112, 74165 i 74158. Rośnie tam także Geisha, wywodząca się z odmian lokalnych zebranych w lasach w latach 30. XX w.

Obróbka

Najlepiej wypada tu kawa myta, a naturalna może dostać medycznego posmaku. Naturalną Djimma Gr. 5 z 1750–2000 m n.p.m. suszy się 10–14 dni w cieniu do 12% wilgotności; ma pełne body i słodycz. Na farmach w Beshasha wiśnie suszy się na podniesionych łóżkach zwykle 15–20 dni, wielokrotnie w ciągu dnia obracając.

W Agaro mokre kawy ze spółdzielni pojawiły się w sezonie 2008/09 i zastąpiły dawne naturale Gr. 5. Maszyny usuwają większość owocu i śluzu, ziarna moczy się przez noc, a potem suszy ponad 8 dni na łóżkach. Stacja Gera robi kawy myte i naturalne, a wiśnie sortuje ręcznie i we flotacji, by usunąć owoce niedojrzałe, przejrzałe i uszkodzone.

Uprawa i zbiory

Strefa leży ok. 330–360 km na południowy zachód od Addis Abeby. Teren wznosi się od ok. 870 do ponad 3200 m n.p.m., opady wynoszą 1200–2500 mm rocznie, a średnia temperatura 20–25°C. Pod względem agroekologicznym strefę dzieli się na tereny wyżynne (35%), średnio wysokie (47%) i niziny (18%). Kawę uprawia się od ok. 1400 do 2100 m n.p.m.

Większość rolników ma poniżej 5 ha i często liczy plantacje w drzewach. Kawa rośnie w ogrodzie kawowym z międzyplonami roślin spożywczych. W Gerze farmy działają zwykle w systemie półleśnym i mają poniżej 1 ha. Wyjątkiem jest rodzinna farma Limmu Kossa, założona w 2000 r., z 356 ha odmian lokalnych pod cieniem lasu.

Zbiory w Agaro zaczynają się w połowie października na niższych polach, w większości spółdzielni na początku listopada, a szczyt przypada na koniec listopada.

Handel

Według importerów Jimma daje ok. 10% produkcji kawy w kraju. Wokół dróg w okolicy powstało wiele nowych stacji mycia. Na zachodzie Etiopii działają silne unie spółdzielcze z programami certyfikacji (Fair Trade, Organic); jedną z nich jest Jimma Farmers Cooperative Union, zrzeszająca ponad 20 spółdzielni.

Nazwa „Jimma 5” oznaczała niską klasę kaw naturalnych z zachodu kraju, niezależnie od tego, czy naprawdę pochodziły z okolic miasta Jimma.