Kawa z gminy El Tambo

Kawa z El Tambo wyróżnia się gęstym, słodkim i złożonym ziarnem, które zawdzięcza chłodnym nocom; w filiżance daje cierpką kwasowość na karmelowo-kakaowej bazie, a w opisach tych kaw pojawiają się też czerwone owoce i cytrusy. To gmina na Kordylierze Zachodniej, ok. 30 km na zachód od Popayán, w okolicy rzek Patía, Cauca i Micay oraz Parku Narodowego Munchique.

Historia kawy

Założenie El Tambo datuje się na 15 września 1641 roku, a status gminy nadano w 1914 roku. W świecie kawy gmina zapisała się dzięki stacji doświadczalnej Cenicafé – jednej z ośmiu w kraju i jedynej w Cauca – gdzie sprawdzano potomstwa odmiany Cenicafé 1, a w 2007 roku testowano zbiór półzmechanizowany: obniżył koszt o 41,4%, ale dawał 11,5–15,8% zielonych owoców, które trzeba oddzielać. W 2020 roku gmina liczyła 8 448 producentów kawy i 8 154 ha upraw, należąc obok Piendamó do czołówki Cauca pod względem produkcji.

Regiony i ich smak

Gmina ma 3 280 km² i rozciąga się od 600 do 3 100 m n.p.m. (średnio 1 745 m, 18°C); niemal połowę powierzchni zajmuje piętro umiarkowane 1 400–1 900 m, a strefa kawowa sięga ok. 1 100–2 100 m. Części El Tambo należą do pięciu stref klimatyczno-glebowych. W corregimiento Uribe działa ASMUCAFE – stowarzyszenie kobiet, których farmy w El Ramal leżą na 1 850–1 900 m. Farma Tabaquillo koło Palmichar (1 780 m, gleby ilaste) daje w filiżance limonkę, mandarynkę, owoce tropikalne i czekoladę.

Odmiany

W latach 70. i 80. farmy obsadzano Caturrą; po rdzy w 2009 roku wielu producentów przeszło na Castillo i Colombia, dziś dochodzi też Cenicafé 1. W lutym 2006 roku Cenicafé wydało odmianę Castillo El Tambo, wyselekcjonowaną w miejscowej stacji: siedem potomstw Caturra × Hybryd Timoru, w pełni odpornych na rdzę, plonujących średnio 10% lepiej niż Caturra, z 84% ziarna supremo.

Obróbka

Kawa jest depulpowana ręcznie, fermentowana do 48 godzin zależnie od pogody, myta wodą z rzek i suszona 10–18 dni w parabolicznych suszarniach z folii; chłód i obfite deszcze wymuszają dłuższą fermentację i suszenie. Producentki z ASMUCAFE stosują podwójną fermentację: 14 godzin w owocu, depulpacja wieczorem, potem 10 godzin w otwartych zbiornikach.

Uprawa i zbiory

Według UPRA (2024) 8 300 producentów uprawia 8 500 ha na działkach średnio 0,8 ha, w cieniu bananów, kukurydzy i fasoli, przy ok. 5 100 drzewach na hektar. Opady mają jedną porę deszczową z porą suchszą od czerwca do września; zbiór główny trwa od kwietnia do czerwca i daje 70–85% rocznej produkcji, na wyższych farmach przesuwa się do sierpnia, a mitaca przypada na listopad–styczeń.

Handel i droga do palarni

Drobni producenci z własnymi mikromłynami pracują z eksporterami, którzy dają doradztwo agrotechniczne, ocenę cuppingową, magazyn i suchy młyn przed wysyłką. Stowarzyszenia kobiet – AMACA (od 1999 roku, dziś 140 członkiń) i ASMUCAFE, z własnym magazynem zielonej kawy i laboratorium cuppingowym – sprzedają lotami grupowymi, a 63 producentów z certyfikatem organicznym współtworzy wspólny lot z sąsiednim Timbío.