Kawa z regionu Nord-Kivu

Kawy z Nord-Kivu rosną w wulkanicznych górach na wschodzie DR Konga, przy Parku Narodowym Wirunga, na wysokościach od ok. 1000 do ponad 2000 m n.p.m. Myte kawy z regionu opisuje się jako słodkie i owocowe, z nutami winogron, czarnej porzeczki i owoców pestkowych, a obok nich goździka, melasy lub ciemnej czekolady i karmelu. Body bywa średnie, a kwasowość od średniej do wyraźnej.

Historia kawy

Wojny kongijskie w latach 1996–2002 i trwająca później niestabilność całkowicie zniszczyły eksport kawy z Konga. Rolnicy przemycali ją do sąsiednich krajów, gdzie trafiała do ich handlu. Spółdzielnia Soprocopiv powstała w 2004 roku z inicjatywy rolników, którzy dzięki kawie speciality chcieli poprawić dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej; stawia na certyfikat organic. Kawa Kabuya działa od lipca 2014 roku w regionach Lubero i Bashu, z biurem w Butembo, a z jednego kontenera kawy komercyjnej urosła do trzech kontenerów kawy speciality rocznie.

Regiony i wysokość

Nord-Kivu leży wzdłuż zachodniego brzegu jeziora Edwarda i graniczy z Ugandą. Duża część regionu należy do Parku Narodowego Wirunga, a kawę uprawia się na żyznych glebach górskich przy parku; w odległości dnia marszu od niego mieszka ponad 7 tys. rodzin kawowych. Przy parku kawy rosną zwykle na wysokości 1000–1800 m n.p.m. W Grand Nord, zajmującym prawie 25 tys. km², uprawia się je na 1200–2200 m n.p.m., a rośnie tu zarówno arabika, jak i robusta. Petit Nord ma 10 tys. km² i obejmuje strefy Masisi, Rutshuru, Nyiragongo i Walikale; kawa rośnie tam na wulkanicznej glebie gliniasto-piaszczystej, na 1400–1800 m n.p.m. W terytorium Beni, wzdłuż zachodniego skraju gór Rwenzori, importer podaje 1900–2100 m n.p.m.

W filiżance

Mieszanka Virunga Blend ze spółdzielni Kawa Kanzururu ma profil brzoskwini, suszonej śliwki, brązowych przypraw, karmelu i skórki cytrusowej, przy średnim body i średniej kwasowości. W rejonie jezior Kiwu występuje wada „potato defect”, czyli zapach kiełkującego ziemniaka w filiżance, która dotyczy też kaw kongijskich.

Odmiany

Większość kaw z Nord-Kivu pochodzi z lokalnie zadomowionych form Bourbona. To wysoka odmiana o średniej wielkości ziarna i średnim plonie, owocująca od ok. czwartego roku i podatna na chorobę jagód kawowca (CBD) oraz rdzę liści. Rolnicy zaopatrujący stację mycia Kavisa uprawiają według importera wyłącznie Bourbona, który na dużej wysokości ma dawać słodycz i kwasowość. W terytorium Beni importer wymienia też odmiany lokalne (heirloom), Blue Mountain i Rumangabo. Szkółki ulepszonych odmian Bourbona promuje projekt Parku Wirunga i Farm Africa.

Obróbka

Tradycyjną metodą jest obróbka mokra, choć niektórzy producenci z powodzeniem eksperymentują z naturalną. Kawa spółdzielni Kawa Kanzururu jest myta; miała ona 22 mikromyjnie w latach 2019–2020, później 24, a Coopade 11 w 2019 roku i 16 w 2023. Soprocopiv produkuje w pełni mytego Bourbona, suszonego na słońcu. Stacja mycia Kavisa, położona w górach Nord-Kivu na wysokości 1632 m n.p.m., robi kawy myte i suszone w owocu; suszenie odbywa się na łóżkach, a myta partia wyróżniała się w testach czystością, słodyczą i cytrusową kwasowością. W ramach projektu Parku Wirunga i Farm Africa w mikromyjniach wymieniono lub wyremontowano wymiatacze, dodano zbiorniki do mycia i znacznie powiększono stoły do suszenia.

Spółdzielnie i zbiory

Coopade zrzesza ponad 4,5 tys. rolników, w tym ponad 1,7 tys. kobiet, a przeciętna plantacja ma 0,37 ha, tak samo jak w Kawa Kanzururu. Obie spółdzielnie tworzą sekcje kobiet, które prowadzą część myjni; w Coopade sześć z 16 mikromyjni zarządzają kobiety. W latach 2018–2019 w Coopade zginęło dwóch kierowników myjni z powodu ataków grup zbrojnych. W programie kawowym Parku Wirunga zbudowano dwa laboratoria cuppingowe, w dwóch regionach przeszkolono ponad 150 techników i odmłodzono ponad 180 tys. drzew kawowych. Główny zbiór przypada zwykle między marcem lub kwietniem a czerwcem; w szerszych ujęciach, obejmujących też Sud-Kivu, trwa do połowy sierpnia.

Droga do palarni

Nord-Kivu nie ma dostępu do morza, więc kawa jedzie do portu w Mombasie w Kenii; współpraca w spółdzielniach pomaga drobnym rolnikom włączyć się w ten łańcuch dostaw. Soprocopiv łuska kawę na sucho w Butembo, a kawę uzupełniającą Kawa Kanzururu zwozi się z gór do młyna w Beni. Według importerów biurokracja i korupcja sprawiają, że kawa z Konga bywa miesiącami w drodze do portów w Mombasie lub Dar es Salaam. Reformy, takie jak limity podatków eksportowych i działania przeciw przemytowi, nie zlikwidowały przemytu do Rwandy i Ugandy, gdzie kawa bywa sprzedawana jako lokalna. Według relacji z 2020 roku rolnik zarabia tam ok. 15% więcej niż w Kongu. Program kawowy Virunga Alliance, współprowadzony z Farm Africa i finansowany przez UE, ma pomóc rolnikom wykorzystać potencjał upraw.