Kawa z regionu Muyinga

Muyinga to prowincja w północno-wschodnim Burundi, przy granicy z Tanzanią. Kawę uprawia się tu na glebach wulkanicznych, zwykle na ok. 1650–1750 m n.p.m. Najczęściej opisuje się myte Bourbony: w filiżance czyste, jasne i zbalansowane, z słodką kwasowością. W najlepiej ocenionych partiach pojawiają się różowy grejpfrut, malina, brzoskwinia i karmel, a kawy naturalne z gminy Gashoho kojarzą się ze śliwką, pomarańczą i cydrem.

Historia kawy

Kilka znanych stacji mycia w Muyindze powstało na początku lat 90. Stację Nyamaso w mieście Muyinga zbudowano w 1991 r., a otwarto w 1993 r. Butihinda i Ngogomo (w Gasorwe) działają od 1992 r. W dawnym państwowym systemie Sogestal po 20–30 stacji mieszało kawę rolników w jedną partię, więc nie dało się rozdzielać jakości. Po liberalizacji pojawiły się spółdzielnie i prywatne stacje, a w 2012 r. firma Kalico kupiła siedem stacji po Sogestal, położonych w Kirundo, Muyindze i Ngozi.

Według lokalnej opowieści uprawa kawy na wzgórzu Ngogomo zaczęła się od rybaka, który został rolnikiem, gdy z pobliskiego strumienia zniknęły ryby. Jego sukces zachęcił sąsiadów.

Region i jego smak

Muyinga jest mniej znana z kawy niż Kayanza i Ngozi, bo zainwestowano tu mniej niż w regiony bliżej Bujumbury. Część źródeł podaje średnią wysokość upraw nawet 1800 m n.p.m. Roczne opady to według źródeł od ok. 1300 do 1800 mm. Wokół stacji Butihinda mikroklimat wzgórz łagodzą rzeki i bliskość jeziora na północy.

Kawy naturalne z Gashoho i Hafi pochodzą z upraw na ok. 1715 m, z wulkanicznej gliny; w profilu to śliwka, pomarańcza i cydr. Zbiory trwają tam od kwietnia do lipca.

W Cup of Excellence Burundi 2019 partia ze stacji Ngogomo zajęła 13. miejsce. Stacja obsługuje 1700–1800 rolników z 18 wzgórz. Jej myta partia (87,78 pkt) miała nuty różowego grejpfruta, maliny, karmelu, melasy i brzoskwini oraz musującą, bardzo słodką kwasowość. Partia z Butihindy zajęła 23. miejsce: czuć w niej było brązowy cukier, zielone jabłko, creme caramel i malinę, a kwasowość była stabilna od początku do końca, z „żującą” fakturą. Stacja czerpie wodę z góry Mukingiro (2000 m) i skupuje wiśnie od 1391 rolników. Partia z Nyamaso, stacji obsługującej ponad tysiąc rolników, była 17. z wynikiem 87,58 pkt.

Odmiany

Najczęściej spotyka się Bourbon. Stacje Mabago i Jarama, należące do SACOBU, przerabiają też odmiany Arusha i Typica. W kubku z Mabago bywa karmelizowany miód, cytryna Meyera i herbata Assam. Wśród lokalnych odmian w Burundi wymienia się Jackson, Mibirizi i Bourbon Mayaguez; wszystkie potrafią dać profil Bourbona, od słodyczy po wyrazistą kwasowość.

Obróbka

Typowa stacja w Burundi stoi na zboczu. Kawa spływa z górnych zbiorników fermentacyjnych kanałem, gdzie zdziera się z niej śluz, potem leży zanurzona w drugim zbiorniku, jest jeszcze raz płukana i trafia na łóżka. Stacje Kalico w Muyindze fermentują kawę na mokro 12–18 godzin, następnie moczą ją godzinę, myją, podsuszają, sortują i suszą na podwyższonych łóżkach. W Butihindzie wiśnie są przed suszeniem podsuszane z wybraniem niedojrzałych i połamanych ziaren, a potem schną na stołach 10–14 dni, zależnie od pogody.

Obok kaw mytych powstają partie naturalne, honey i eksperymentalne. W metodzie honey skórkę usuwa się jak przy myciu, ale część lepkiego miąższu schnie na ziarnie; taką kawę robiła stacja Gahahe w gminie Buhinyuza. Naturalne partie Bugestal schną na stołach 3–4 tygodnie, w jednej warstwie, z ręcznym wybieraniem wad, a przy deszczu i na noc przykrywa się je plandekami. Bugestal rozdziela partie według stacji, dnia i jakości, a każdą ocenia w laboratorium.

Uprawa i zbiory

Północne prowincje Burundi, w tym Muyinga, są gęsto zaludnione: w 2018 r. było tam 650 osób na km² wobec 435 średnio w kraju. Gospodarstwa są więc bardzo małe, a rolnik ma zwykle 150–300 drzew. Rolnicy dostarczający wiśnie do stacji Bugestal w Ngozi i Muyindze uprawiają kawę na 1500–1800 m n.p.m. Bugestal kupuje nasiona w instytucie ISABU, zakłada szkółki i sprzedaje sadzonki po kosztach lub taniej, a na stacjach można dostać nawóz z przerobionego miąższu. Wokół Ngogomo działają też projekty hodowli zwierząt oraz wzmacniania spółdzielni i poprawy plonów.

Zbiory trwają mniej więcej od marca do lipca. Rolnicy sami odrzucają niedojrzałe i przejrzałe wiśnie i przywożą je na stację tego samego dnia. Ngogomo ma 10 zbiorników fermentacyjnych i 258 stołów do suszenia, a w sezonie przerabia do 1500 t wiśni.

Handel

W Burundi rolnicy sprzedają wiśnie prywatnym stacjom mycia, państwowym stacjom Sogestal albo lokalnym pośrednikom, więc skupu na poziomie pojedynczej farmy nie ma. Wiśnie oddaje się na stacji lub w punktach zbiorczych; wokół Ngogomo jest ich 10–15. Bugestal prowadzi 9 stacji w Ngozi i Muyindze i współpracuje z ponad 15 tys. rolników. Każda ze stacji Kalico, położonych na 1650–1700 m, obsługuje 1000–3000 rolników. SACOBU ma 11 stacji, głównie na wschodzie.

Wiśnie z gminy Gashoho dostarcza ponad 2000 rolników z grupy Bavyeyi. W kirundi nazwa ta oznacza „rodzice” i honoruje pokolenia rodziców, których praca przy kawie zapewnia dzieciom dach, wyżywienie i edukację.