Kawa z regionu Ngozi

Ngozi to prowincja na północy Burundi, ok. 150 km od Bujumbury. Pochodzą z niej myte kawy z odmian Bourbon, w filiżance cytrusowe, od grejpfruta po mandarynkę, z czekoladowo-jeżynową strukturą i herbacianym finiszem. Powstają tu także naturale o owocowym profilu, w którym według opisów nie ma nut fermentacji. Niektóre opracowania zaliczają Ngozi do regionu kawowego Buyenzi.

Historia kawy

Po odzyskaniu niepodległości w 1962 r. rząd Burundi z pomocą Banku Światowego budował stacje mycia i sadził drzewa kawowe. Dla kawy specialty ważny był rok 2012: do kraju wszedł wtedy Cup of Excellence, najpierw jako próbny konkurs Prestige Cup, co otworzyło tamtejszej kawie drogę do ważnych nabywców. Nowszą historię współtworzą grupy kobiet. Rama Women Association zebrała pierwsze plony w 2017 r., a stację mycia Turihamwe w Ngozi zbudowano w 2018 r. wyłącznie z oszczędności rolniczek, które od dawna chciały mieć własne miejsce do kontroli jakości.

Regiony i ich smak

Ngozi sąsiaduje z Kayanzą. Jeden z importerów opisuje klasyczne kawy z obu prowincji jako cytrusowe, o czekoladowo-jeżynowej strukturze i herbacianym finiszu. Według innego importera kawy z Ngozi są gęste, z soczystym body, nutami koli, kakao i owoców pestkowych oraz cytrusową kwasowością, podobnie jak kenijskie, a myte kawy z Kayanzy są bardziej delikatne i tropikalne. Ngozi bywało historycznie sprzedawane jako ilościowy komponent blendów, choć ma własny, wyrazisty profil.

Myty Bourbon ze stacji w Ngozi bywa pełny w body, zbalansowany, z wyraźną, rześką kwasowością. Sędziowie Cup of Excellence 2019 znajdowali w klasycznych mytych Bourbonach z Burundi pomarańczę, brzoskwinię, świeżą figę, miód, brązowy cukier i hibiskus, a w naturalnych truskawkę, melona cantaloupe i papaję. Stacja Rimiro w gminie Ruhororo daje kawę z grejpfrutem, rabarbarem i brzoskwinią. Stacja Gatukuza w gminie Gashikanwa, położona na ok. 1750–1800 m n.p.m., opisuje swoją kawę jako średnią w body, słodką, kwiatową, z nutą cytryny lub jabłka.

Odmiany

W Burundi za najlepsze uchodzą kawy z odmian lokalnych, spokrewnionych z French Mission Bourbon, takich jak Jackson, Mibirizi czy Mayaguez; hybrydy z Robustą nie mają tam znaczenia. Według importera większość drzew w kraju to Red Bourbon. Z tej odmiany powstaje m.in. myta kawa ze stacji Nkaka, opisywana jako kwiatowa, słodka i czekoladowa. Kawa z Busigi w Ngozi, z lokalnych odmian Bourbon, w tym Jackson i Mbrizi, ma w opisie jabłkowy cydr, mandarynkę, jeżynę i herbacianą strukturę.

Obróbka

W Ngozi powstają kawy myte, naturalne i honey. Stacje jednej z firm w prowincjach Kirundo, Ngozi i Muyinga fermentują kawę na mokro 12–18 godzin, moczą ją godzinę, myją i wstępnie suszą, a po sortowaniu dosuszają na podwyższonych łóżkach afrykańskich. Red Bourbon ze stacji Ngogomo przerabia się m.in. metodą honey. Naturale suszą się w wysokim, chłodnym klimacie Ngozi według importera często 45–60 dni, przy ciągłym przerzucaniu. Mimo tak długiego suszenia profil w kubku jest czysty i niewiele zdradza obróbkę. Opisy partii z prowincji Muyinga mówią o 20–30 dniach.

Uprawa i zbiory

Według opisów stacji i grup plantacje leżą między ok. 1500 a 1850 m n.p.m., a część grup podaje glebę wulkaniczną, gliniastą. Zbiory trwają od marca lub kwietnia do lipca. Naturale z plantacji na ok. 1800–1850 m zbierano do sierpnia, a w jednym opisie nawet do września. Gospodarstwa są drobne: według importera większość rodzin ma 200–250 drzew, a wiśnie zbierają prawie wyłącznie członkowie rodziny. Przy stacji Gihere koło Tangary drzewo daje średnio 1,5 kg wiśni, więc rolnik sprzedaje rocznie ok. 200–300 kg. Wiśnie można oddać na stację albo w jednym z 12 punktów zbiorczych, dzięki czemu trafiają do przerobu zaraz po zbiorze.

Handel i droga do palarni

Kayanza i Ngozi, serce produkcji kawy w Burundi, to miejsca, gdzie o wiśnie jest ostra konkurencja, więc stacje mycia często płacą wyraźnie powyżej krajowej ceny minimalnej. Według importerów jeden z eksporterów, założony w 2015 r., zarządza 15 stacjami i współpracuje z ponad 41 tys. rodzin rolniczych w Ngozi i Kayanzie. Inna firma, z siedzibą w Ngozi, prowadzi dziewięć stacji w prowincjach Ngozi i Muyinga i współpracuje z ponad 15 tys. rolników. W dawnym systemie Sogestal kawa z 20–30 stacji była mieszana, więc nie dało się rozdzielać jakości; po liberalizacji stacje sprzedają osobne partie.

Cup of Excellence 2019 odbył się w Ngozi, a prowadziły go ACE i krajowa rada Intercafé. Próg aukcji wynosi 87+ pkt. W 2019 r. po raz pierwszy w siedmioletniej historii burundyjskiego CoE osiągnęły go naturale, z których pięć znalazło się w czołowej 40. W konkursie wyróżniano też myte Bourbony: ze stacji Nkanda w gminie Tangara (12. miejsce w 2012 r., 86,68 pkt), ze stacji Mutumba w gminie Busiga (5. miejsce w 2015 r.) i ze stacji Gisha (11. miejsce w 2019 r., 87,9 pkt).