Kawa z regionu Rutsiro

Rutsiro to dystrykt w zachodniej Rwandzie, na wzgórzach opadających ku Jezioru Kiwu. W filiżance kawy stąd łączą miodową lub dżemową słodycz z owocową, często cytrusową kwasowością, a bywają w nich też nuty kwiatowe i herbaciane. Rośnie tu głównie Bourbon, na wysokości mniej więcej 1500–2000 m n.p.m.

Historia kawy

COOPAC powstała w 2001 roku, by odbudować sektor kawowy w regionie Gisenyi nad Jeziorem Kiwu; jej stacje działają też w Rutsiro. Stacja Nkora w sektorze Mushonyi, założona w 1959 roku, to jedna z najstarszych mokrych przetwórni w Rwandzie. Stacja Mushonyi powstała z inicjatywy ministerstwa obrony, działa od 2007 roku, a od 2013 należy do prywatnego eksportera RWACOF. Spółdzielnia Kopakama i stacja Kinunu ruszyły w 2005 roku, stacja Kigeyo w 2014.

Regiony i ich smak

Kawy z zachodu Rwandy cechują eleganckie nuty kwiatowe, cytrusowe i suszonych owoców. Według importera te znad Jeziora Kiwu bywają bardziej dżemowe i cięższe niż w reszcie kraju, co wiąże się z wulkanicznymi glebami. W lotach ze stacji Mushonyi opisywano herbatę Earl Grey z bergamotką i goździki, z Kopakamy (sektor Mushubati) gujawę, miód i czarną wiśnię, z Kinunu (sektor Boneza) brzoskwinię, kwiaty i zielone jabłko, z Kirorero czarną porzeczkę, śliwkę i czekoladę. Nad Jeziorem Kiwu zdarza się też wada „ziemniaczana” – zapach surowego ziemniaka w filiżance.

Odmiany

Drobni rolnicy uprawiają tu głównie Red Bourbon na tarasowanych zboczach. W Rwandzie 95% kawy to odmiany z grupy Bourbon, a wśród lokalnych odmian spokrewnionych z Bourbonem popularne są Jackson i Mayaguez. Stawianie na Red Bourbon zwiększa podatność na rdzę.

Obróbka

Kawę przerabia się metodą mokrą na stacjach mycia. W Musasie wiśnie po ręcznym zbiorze są sortowane, a uszkodzone i niedojrzałe odrzuca się przed pulperem; w chłodnym klimacie kawa może zostać tam w zbiornikach fermentacyjnych nawet do 18 godzin. Kopakama suszy kawę na 80 stołach w pełnym słońcu do wilgotności 12%, a Mushonyi ma 160 tarasów i produkuje też niewielkie ilości kaw naturalnych.

Uprawa i zbiory

Kawa rośnie na małych gospodarstwach: do Musasy wiśnie dostarcza ok. 1750 rolników ze średnio 0,18 ha, a Kopakama skupia ok. 600 członków na ok. 370 ha stromych wzgórz. Wokół Kopakamy wiśnie rosną na wysokości 1700–2000 m. Kawa z zachodu dojrzewa w Rwandzie najwcześniej, a zbiory na brzegach jeziora zaczynają się pod koniec lutego.

Handel i konkursy

Kopakama ma certyfikat Fair Trade. Według importerów Rutsiro należy do dystryktów o największym wolumenie kawy w Rwandzie. Lot z Kopakamy zajął 5. miejsce w Rwanda Cup of Excellence 2010, a Kirorero zdobywała nagrody w latach 2008, 2011, 2012, 2014 i 2015.