Kawa z regionu Southern

Kawa z regionu Southern (Prowincji Południowej) w Rwandzie to arabika z drobnych gospodarstw na pofałdowanych wzgórzach i płaskowyżu, zwykle z wysokości 1600–2000 m n.p.m. Region słynie z kaw złożonych i zróżnicowanych: w filiżance bywają słodkie i soczyste, z czerwonymi owocami, cytrusami i karmelem, a kwasowość potrafi być limonkowa albo winna. Typowy profil opisuje się też jako strukturalny, z nutami śliwki, kakao w proszku i czarnej herbaty.

Historia kawy

Region południowy odegrał kluczową rolę w powojennym odrodzeniu rwandyjskiej kawy: z międzynarodowym wsparciem powstało tu wiele pierwszych stacji mycia dla kawy speciality. Wcześniej rolnicy sprzedawali pośrednikom półprzetworzone wiśnie, a rynek zdominował jeden eksporter. Niskie ceny w latach 90. sprawiły, że część rolników porzuciła kawę. Pilotażowy projekt programu PEARL objął stację Maraba w Butare, która już w pierwszym roku wyprodukowała kontener kawy speciality sprzedany na rynek międzynarodowy.

W Nyamagabe Epiphanie Muhirwa owdowiała w czasie ludobójstwa w 1994 roku i utrzymała rodzinną plantację. Dzięki finansowaniu Rwandyjskiego Banku Rozwoju i projektu PEARL otworzyła w 2003 roku Buf Café. Firma skupowała wtedy wiśnie od mniej niż 500 rolników, dziś od prawie 7000 drobnych plantatorów, i ma cztery stacje: Remera, Nyarusiza, Ubumwe i Umurage.

Regiony i ich smak

Prowincja Południowa dzieli się na 8 dystryktów, a jeden z importerów kupuje kawę z trzech z nich: Kamonyi, Nyamagabe i Huye. Huye leży niedaleko granicy z Burundi i jest suchsze niż dystrykt Nyamasheke, ale ma silne, regularne opady. Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku grupy z Huye zyskały rozgłos dzięki kawom z pełną identyfikowalnością. Kawy z tego dystryktu wyróżniają się według importera dużą słodyczą i soczystym charakterem. W konkursie Cup of Excellence jurorzy wskazali w partii z Huye Mountain (2. miejsce w 2012 roku) miód, brzoskwinię, różę i limonkę, w partii z Sovu (2012) ananasa, jaśmin i grejpfruta, a w partii z Buremera (3. miejsce w 2008 roku) wiśnię, czerwoną porzeczkę i marakuję przy syropowatym ciele. Myta partia z Ibisi Mountain Hills miała w edycji 2018 jeżynę, tamaryndowiec i kwasowość w stylu limonki.

Nyamagabe leży między Cyangugu a Butare, na wschód od lasu Nyungwe, a wzgórza są tu tarasowane. Kawa ze stacji Kibirizi ma czerwone owoce, kiwi, limonkę i kwiat hibiskusa, a partia z Remera miała w CoE 2012 brzoskwinię, mango, hibiskus i lawendę. Z Kamonyi pochodzi Red Bourbon ze stacji Ubumwe z nutami grejpfruta, mandarynki i grillowanego ananasa.

Odmiany

W opisach kaw z regionu wraca Red Bourbon: to odmiana mytej partii z Ibisi Mountain Hills, kawy ze stacji Ubumwe i naturalnych partii ze stacji Umurage. Naturalną partię z okolic Huye Mountain, w całości z Red Bourbon, opisano jako cytrusową, z nutami mandarynki, kakao, dzikiej róży i miodu.

Obróbka

Podstawą są stacje mycia i obróbka mokra, ale powstają też kawy naturalne. W Kabuye wiśnie po wydepulpowaniu fermentują przez noc (ok. 12–18 godzin), są sortowane w kanałach flotacyjnych i moczone przez 24 godziny, a potem sortuje się je ręcznie na podniesionych stołach. W Cyarumbo kawę suszy się w pełnym słońcu na stołach do 12% wilgotności, a woda pochodzi ze źródła górskiego. Naturalne kawy z Red Bourbon robi stacja Umurage (pierwszy sezon 2017): partie mają intensywną słodycz, soczystość i winną kwasowość z czarną wiśnią i muszkatem.

Uprawa i zbiory

Plantacje w dystryktach Huye, Nyamagabe i Nyanza leżą zwykle na 1600–2000 m n.p.m., w Nyaruguru na 1750–2100 m. W Kamonyi stacje leżą niżej (Manyana na 1570 m), choć wiele plantacji przy stacji Nyamiyaga jest powyżej 1800 m. Gospodarstwa są małe: w Nyamagabe mają średnio ok. 1 ha (300–600 drzew), a wokół Sovu ok. 1/5 hektara. W Nyamagabe kawa jest uprawą towarową obok kukurydzy, fasoli i sorga na własne potrzeby oraz niewielkiego inwentarza, np. kóz i kur.

Huye i Nyamagabe leżą na centralnym płaskowyżu z pofałdowanymi wzgórzami, a region ma dwie pory deszczowe: luty–maj i wrzesień–grudzień. Opady w stacjach Huye wynoszą ok. 1100–1400 mm, temperatury 18–19°C, a gleby są gliniaste lub ilasto-piaszczysto-pylaste, o pH ok. 5,1–5,3. Prowincja Południowa ma więcej opadów niż inne rwandyjskie regiony kawowe, a ponieważ jest tu cieplej niż na północy, obfite deszcze sprzyjają równomiernemu gromadzeniu cukrów w wiśniach. Zbiory trwają zwykle od marca do maja lub czerwca.

Stacje mycia i rolnicy

Rolnicy dostarczają wiśnie do stacji mycia. Stacja Nyamiyaga w Kamonyi obsługuje prawie 3000 rolników, większość z mniej niż 1 ha kawy, a prywatna stacja Kinazi w Huye przerabia wiśnie metodą mokrą i ma zdolność 350 t wiśni.