Kawa z regionu Western

Kawa z Prowincji Zachodniej Rwandy (region Western) pochodzi ze stromych, tarasowych zboczy nad jeziorem Kiwu, gdzie drobni rolnicy uprawiają głównie Red Bourbon. W filiżance słynie z eleganckich nut kwiatowych, cytrusowych i suszonych owoców, a kawy z Nyamasheke nad jeziorem bywają bardziej dżemowe i cięższe niż w reszcie kraju. Region łączą wulkaniczne gleby i łagodzący wpływ Kiwu, a kawę przerabia się na stacjach mycia.

Historia kawy

Według opisu stacji Nyakarenzo (dawniej Mibirizi) w okolicy Mibirizi, między Kiwu a grzbietem Nil–Kongo, ok. 100 lat temu uprawiono pierwsze w Rwandzie drzewa Bourbon. Sama stacja powstała w 2004 roku. Starsza jest Nkora w Rutsiro, założona w 1959 roku, jedna z najstarszych stacji mycia w kraju.

Kilka stacji regionu powstało w latach 2003–2006: Gatare w 2003 roku, Kabirizi i Mubuga w 2004, Gitesi i Kopakama w 2005, Mushonyi i Muhehwe w 2006. Mushonyi zbudowało ministerstwo obrony, a od 2013 roku należy do RWACOF. W Cup of Excellence pierwsze miejsce zajęły kawy ze stacji Kageyo (2011), Gitesi (2012, 90,19 pkt) i Twumba (2018, 90,53 pkt).

Regiony i ich smak

Kawę uprawia się tu m.in. w dystryktach Nyamasheke, Karongi, Rutsiro, Rusizi i Ngororero. W Nyamasheke farmy leżą na wysokości 1600–2100 m n.p.m., na wulkanicznych glebach. Red Bourbon z Cyato ma wyraźną kwasowość zielonego jabłka oraz soczystą słodycz dżemu truskawkowego, moreli i masła karmelowego. Kawa z farmy Jarama w Gihombo przypomina granat, limonkę, karmelizowany banan i gorzką czekoladę, z miękką kwasowością.

W Rutsiro leżą m.in. stacje Kabirizi, Kigeyo i Kirorero. Kawy Kabirizi mają głęboki, rezonujący owoc, a mytą kawę z Kigeyo z Cup of Excellence 2014 opisywano jako jaśmin, wiśnię, brązowy cukier i melon, z cytrynową, żywą kwasowością i jedwabistym ciałem. W Karongi działają Gitesi i Twumba; ta druga graniczy z lasem Nyungwe i ma pola na 1800–2200 m, przy średniej temperaturze 18°C. Rusizi to najbardziej południowo-zachodni dystrykt Rwandy, graniczący z Demokratyczną Republiką Konga i Burundi, z linią brzegową nad Kiwu. Z Ngororero, z gór nad południowo-wschodnim brzegiem jeziora, pochodzi Kageyo, gdzie dominuje Bourbon. Podobne odmiany i obróbka zacierają jednak w Rwandzie różnice regionalne w filiżance.

Odmiany

W dystryktach Karongi, Rutsiro i Nyamasheke drobni rolnicy uprawiają głównie Red Bourbon, np. w okolicy stacji Cyesha, na glebach wulkanicznych, na wysokości 1460–1720 m. Dla spółdzielczej stacji Kigeyo wpis Cup of Excellence 2014 podaje odmianę Bourbon Mayaguez.

Obróbka

W stacjach COOPAC, w tym Kabirizi i Kigeyo, dominuje trzystopniowa obróbka myta, a od wiśni do kawy gotowej na eksport mija 20–25 dni. W Murundo wiśnie flotuje się przed odmiąższaniem, fermentują 48 godzin, są myte, moczone w czystej wodzie i suszone na łóżkach suszarniczych.

Powstają też inne kawy. Cyato może robić kawy myte, honey, naturalne i anaerobowe, suszone na łóżkach na zewnątrz lub w szklarni. Gitesi zaczęło robić naturale i anaerobowe: wiśnie flotuje się, a te, które toną, trafiają na łóżka jako Grade 1. Mushonyi ma osiem zbiorników fermentacyjnych i 160 łóżek i też robi naturale, a w Gisheke lokalizacja sprzyja suszeniu naturali.

Uprawa i zbiory

Stacje leżą od ok. 1450 m (Nkora) po ok. 2000 m (Kageyo), a pola dostawców sięgają 2200 m. Jezioro Kiwu, na wysokości 1460 m, jest częścią Wielkiego Rowu Wschodnioafrykańskiego; wulkaniczne przesiąki z dna wzbogacają okoliczne gleby, a według importera jezioro utrzymuje temperatury 22–25°C przez cały rok. Opady w okolicach stacji wynoszą od ok. 1100 do 1800 mm.

Gospodarstwa są małe: dostawcy Cyato mają średnio ćwierć hektara, stacja Ngoma skupia ok. 1006 rolników, a Gatare odbiera wiśnie od ponad 2000. Kabirizi kieruje odpady po myciu na nawóz, nie do jeziora. Kawa z jednej farmy jest w Rwandzie rzadkością; taką kawą jest Jarama, 56-akrowa plantacja Kivubelt na wysokości 1700–1900 m. Kivubelt, założony w 2011 roku w Gihombo nad Kiwu, posadził tam 90 tys. drzew, a w sezonie zatrudnia ponad 400 osób.

Nad Kiwu kawa dojrzewa w Rwandzie najwcześniej: zbiory zaczynają się pod koniec lutego, w Kabirizi i Kigeyo trwają do początku maja, w Ngoma od marca do maja, a w Murundo do lipca.

Od wiśni do stacji

Nad jeziorem częścią drogi są łodzie: Gisheke dostaje prawie połowę wiśni z wyspy Mushungwe, a do Kirorero można dotrzeć łodzią, bo dojazd drogą opisano jako zły. Cyesha w 2024 roku wyprodukowała 300 t kawy eksportowej.